Διμερής Διαπραγμάτευση ή Εξωδικαστικός Μηχανισμός; Η επιλογή που καθορίζει τη βιωσιμότητα της ρύθμισης

Όταν ένας οφειλέτης αποφασίζει να ρυθμίσει τις υποχρεώσεις του, συνήθως αναζητά «την καλύτερη ρύθμιση». Στην πραγματικότητα, όμως, το ερώτημα δεν είναι ποια ρύθμιση είναι καλύτερη.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι ποιο εργαλείο είναι κατάλληλο για τη συγκεκριμένη περίσταση.

Σήμερα, οι δύο βασικές επιλογές είναι η διμερής διαπραγμάτευση με κάθε πιστωτή ξεχωριστά και η υπαγωγή στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό του Νόμος 4738/2020. Δεν πρόκειται για ανταγωνιστικές διαδικασίες.

Πρόκειται για διαφορετικές στρατηγικές διαχείρισης.

Η διμερής διαπραγμάτευση βασίζεται στην εξατομίκευση. Κάθε πιστωτής εξετάζεται ξεχωριστά, κάθε πρόταση δομείται με βάση τη διαπραγματευτική ισχύ, τη φύση των εξασφαλίσεων και τη ρεαλιστική δυνατότητα αποπληρωμής. Δεν υπάρχει αλγόριθμος. Υπάρχει τεκμηρίωση, στρατηγική και επιχειρηματολογία.

Σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ένας ή δύο βασικοί πιστωτές, όπου μπορεί να δοθεί προκαταβολή ή εφάπαξ ποσό, ή όπου επίκειται πώληση ακινήτου, η διμερής λύση συχνά οδηγεί σε ταχύτερα και πιο ευέλικτα αποτελέσματα. Μπορεί να επιτευχθεί ουσιαστική μείωση οφειλής και να συμφωνηθούν όροι που δεν προβλέπονται σε τυποποιημένες πλατφόρμες.

Η διμερής διαπραγμάτευση είναι εργαλείο στρατηγικής —όχι απλώς διαδικασία ρύθμισης.

Αντίθετα, ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός λειτουργεί με θεσμική λογική. Η αίτηση υποβάλλεται σε ηλεκτρονική πλατφόρμα, τα οικονομικά στοιχεία αντλούνται αυτοματοποιημένα και η πρόταση ρύθμισης προκύπτει από αλγοριθμικό μοντέλο. Οι πιστωτές δεν διαπραγματεύονται ουσιαστικά τους όρους· ψηφίζουν επί μιας παραγόμενης πρότασης.

Το πλεονέκτημα εδώ είναι η συνολική προσέγγιση: ρυθμίζονται ταυτόχρονα τράπεζες, διαχειριστές, Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία. Όταν οι οφειλές είναι πολυδιάσπαρτες ή όταν το Δημόσιο αποτελεί σημαντικό μέρος του συνολικού χρέους, ο μηχανισμός αυτός μπορεί να προσφέρει ένα ενιαίο πλαίσιο λύσης.

Ωστόσο, η θεσμική ομπρέλα δεν σημαίνει πάντα ευελιξία. Σε περιπτώσεις με ακίνητη περιουσία ή δηλωμένα εισοδήματα που αυξάνουν τη θεωρητική δυνατότητα αποπληρωμής, το αλγοριθμικό αποτέλεσμα μπορεί να οδηγήσει σε δόσεις υψηλότερες από αυτές που πραγματικά μπορεί να αντέξει ο οφειλέτης.

Το σύστημα υπολογίζει βάσει δεδομένων· δεν αξιολογεί πάντοτε τις ιδιαιτερότητες μιας οικογενειακής ή επιχειρηματικής πραγματικότητας.

Εδώ βρίσκεται και το ουσιαστικό δίλημμα: θεσμική ολότητα ή διαπραγματευτική ευελιξία; αυτοματοποίηση ή εξατομίκευση;

Δεν υπάρχει μία απάντηση για όλους. Αν κάποιος έχει λίγους πιστωτές και διαπραγματευτική δυνατότητα, η διμερής στρατηγική μπορεί να αποδώσει καλύτερα. Αν όμως υπάρχουν πολλαπλές οφειλές —ιδίως προς Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία— και ζητούμενο είναι η συνολική τακτοποίηση χωρίς αποσπασματικές συμφωνίες, τότε ο εξωδικαστικός προσφέρει ένα πιο συγκροτημένο πλαίσιο.

Στην πράξη, οι πιο αποτελεσματικές λύσεις συχνά δεν είναι μονοδιάστατες. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου προηγείται διμερής διαπραγμάτευση με τράπεζες και στη συνέχεια χρησιμοποιείται ο εξωδικαστικός για το Δημόσιο. Άλλες φορές συμβαίνει το αντίστροφο.

Η στρατηγική επιλέγεται βάσει δεδομένων.

Και εδώ βρίσκεται το κρίσιμο σημείο:

Ρύθμιση χωρίς στρατηγική θεμελίωση είναι πιθανό να χρειαστεί επανεξέταση, γιατί η ανθεκτικότητα μιας συμφωνίας κρίνεται ήδη από τον σχεδιασμό της.

Η ουσία δεν είναι απλώς να επιτευχθεί μια συμφωνία, αλλά να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο αποπληρωμής που αντέχει στον χρόνο και ανταποκρίνεται στις πραγματικές δυνατότητες του οφειλέτη.